Tijdens de tweede dag van de WorkPlace Xperience in de Jaarbeurs Utrecht heeft Rijksbouwmeester Francesco Veenstra een schets gegeven van de werkplek van de toekomst. Wat is de huidige staat van het hybride werken? En wat is nodig voor betekenisvol werk en efficiënt gebruik van een werkomgeving? “Zijn we bereid om het beeld van de werkplek te verruimen? We moeten niet alleen maar naar het individu kijken en ook niet alleen maar naar het collectief, het gaat om de symbiose tussen beide.”
Een van de belangrijkste aanbevelingen uit 2022 was het introduceren van een flexibele schil in de huisvesting van de Rijksoverheid om onwenselijke leegstand te voorkomen en ruimte te creëren. Veenstra concludeert echter dat er, ondanks de welwillendheid, nog weinig is gerealiseerd. Hij benadrukt de hoge bezettingsgraad als essentieel voor een levendig kantoor en een efficiënt gebruik van publieke middelen.
Denk vanuit overvloed
Veenstra pleit voor een mentaliteitsverandering, waarbij niet vanuit schaarste, maar vanuit overvloed wordt gedacht. Er is voldoende ruimte en capaciteit, mits deze slimmer wordt benut. Veenstra: “Als je meer ruimte nodig hebt, kijk dan eerst naar wat er al is en of je dat niet slimmer kunt gebruiken.” De lage bezettingsgraad van rijksgebouwen is volgens hem ook een indicatie dat rijksambtenaren te veel thuiswerken. Hoewel hij toegeeft dat niet elk overleg fysiek hoeft te zijn, waarschuwt hij voor de problemen die ontstaan bij het dagelijkse werk en het ontbreken van spontane ontmoetingen. “De efficiëntie van samenzijn op de werkplek ten gunste van het werk is veel groter dan dat alles vanuit huis moet gebeuren.”
Van gimmick naar betekenisvol geheel
Hij is sceptisch over het omtoveren van kantoren tot ‘hippe Community Hubs’. Veenstra: “Dat wordt toch snel een gimmick.” In plaats daarvan moet er een intrinsieke motivatie ontstaan om naar kantoor te komen; een plek waar medewerkers ‘onderdeel zijn van een betekenisvol geheel’. Veenstra vraagt ook om meer solidariteit met facilitaire medewerkers, voor wie een leeg kantoor afbreuk doet aan hun werkplezier.
Meer dan goed salaris
Kijkend naar de toekomst en ‘digital natives’ op de arbeidsmarkt, stelt Veenstra dat werkgevers meer moeten bieden dan enkel een goed salaris. Zij moeten de maatschappelijke relevantie van het werk benadrukken, evenals een zinvol toekomstpad. Ten aanzien van AI verwacht hij geen directe impact op het aantal werknemers, maar hoopt hij dat het een trigger is om processen kritisch te bekijken en overbodige taken te elimineren. “We moeten oppassen dat we niet worden ingehaald door AI, omdat we zelf te lui zijn om na te denken over wat veranderd moet worden.” De Rijksoverheid loopt volgens Veenstra een groot risico als ze hier niet proactief op anticipeert.
Beeld: Lars van de Brink, College van Rijksadviseurs
